به گزارش حیات، حسین طاهری، تهیهکننده «سلمان فارسی» به استودیوی تلویزیونی ایرنا آمد و درباره جنبههای مختلف این سریال توضیح داد. سریالی که داستان زندگی سلمان فارسی را در سه بخش ایران باستان، بیزانس و حجاز به تصویر میکشد. تصویربرداری مجموعه به کارگردانی داوود میرباقری از ۱۰ دی ۱۳۹۸ در شهداد آغاز شده و همچنان ادامه دارد. این مجموعه تاریخی به دوران زندگی، زمانه و مهاجرت سلمان فارسی از تولد تا وفات میپردازد و طبق برنامهریزیها تا واقعه غدیر خم ادامه خواهد داشت.
بخش اول این مصاحبه تفصیلی در ادامه آمده است.
این روزها مشغول تصویربرداری مجموعه «سلمان فارسی» هستید. از آخرین وضعیت تولید سریال بگویید.
پیشاپیش از خبرگزاری ایرنا، که کهنسالترین و یکی از قدرتمندترین خبرگزاریهای کشور است، تشکر میکنم. ما پس از آتشبس، تولید «سلمان فارسی» را دوباره آغاز کردیم. ابتدا کارگاهها را فعال کردیم و سپس فیلمبرداری را از سر گرفتیم. اکنون مدت قابل توجهی است که در شهرک سینمایی غزالی مشغول تصویربرداری هستیم و کار با همان شدت و جدیت پیش از جنگ ادامه دارد.
درباره زمان پخش سریال اظهارنظرهای متفاوتی مطرح شده است. شما از پخش در پاییز گفته بودید و رئیس سازمان صداوسیما از زمستان. کدام زمان قطعیتر است؟
روایت آقای جبلی دقیقتر است. جنگ تحمیلی و توقف اجباری فیلمبرداری باعث شد حدود سه ماه از برنامه عقب بیفتیم. لوکیشن اصلی ما در شهرک غزالی قرار داشت و برای حفظ جان عوامل و حفاظت از دکورها ناچار بودیم کار را متوقف کنیم. اما به محض برقراری آتشبس و با مجوز سازمان صداوسیما، فیلمبرداری را از سر گرفتیم، تلاش ما این است که سریال امسال روی آنتن برود و امیدواریم پخش آن از زمستان آغاز شود.
آیا لوکیشنها و دکورهای سریال در ایام جنگ تحمیلی آسیبی دیدند؟
خوشبختانه خیر. واقعاً نگران بودیم، چون دکورهای دوره ایران باستان حاصل تلاش گسترده هنرمندان، معماران و عوامل پروژه است. علاوه بر سازهها، لباسها، آکسسوارها و جزییات فراوانی برای این مجموعه آماده شده است و هیچ آسیبی به این سرمایهها وارد نشد.
کار سختی بود اما جالب است که حتی یک نفر از عوامل پراکنده نشد. از آقای میرباقری گرفته تا کارگران و نیروهایی که سالها در کارگاههای مختلف پروژه فعالیت کردهاند، مدام پیگیر بودند که چه زمانی میتوانند به کار بازگردند. من واقعاً به یاد ندارم کسی گفته باشد که نمیتواند همکاری کند.
سرنوشت دکورهای عظیم ساختهشده برای سریال چه خواهد شد؟ آیا پس از پایان پروژه تخریب میشوند؟
از ابتدای پروژه توافقی با سازمان صداوسیما داشتیم که بخشی از بناهای ارزشمند ساختهشده حفظ شوند. سازمان هزینههای سنگین این سازهها را پذیرفت تا دکورهای ماندگار دوره ساسانی، ایران باستان، بیزانس و دوره اسلامی برای آینده باقی بمانند. حتی مستندهایی از مراحل ساخت این مجموعهها، از پیکنی تا بتنریزی و اجرای سازهها، تهیه کردهایم. این بناها هم قابلیت بازدید عمومی دارند و هم میتوانند در آینده به فیلمسازان و هنرمندان برای تولید آثار تاریخی کمک کنند.
یعنی اگر در آینده سریالی درباره ایران باستان ساخته شود، این دکورها قابل استفاده خواهند بود؟
بله، دقیقاً. این یکی از اهداف اصلی ما بوده است که زیرساختی برای آثار تاریخی آینده فراهم شود.
درباره فصل دوم «سلمان فارسی» و احتمال ساخته شدنش توضیح میدهید؟
فصل اول سریال تا واقعه غدیرخم ادامه دارد و در همان نقطه به پایان میرسد. فصل دوم از غدیر آغاز میشود و تا وفات حضرت سلمان فارسی ادامه خواهد داشت. سازمان صداوسیما سفارش ساخت فصل دوم را داده و علاقهمند است که این پروژه ادامه پیدا کند. آقای جبلی نیز بر ادامه کار تاکید دارند.در فاصلهای که مشغول تکمیل فصل اول هستیم، روی متن و فیلمنامه بخش دوم زندگی سلمان فارسی نیز کار میشود. بسیاری از دکورها و بناهای ساختهشده در شهرک غزالی برای فصل دوم قابل استفاده خواهد بود.
در حال حاضر فصل دوم در مرحله نگارش و اتودهای اولیه قرار دارد. تلویزیون آماده سفارش و عقد قرارداد نگارش است و آقای میرباقری نیز طرح اولیه را آماده کردهاند. امیدواریم همزمان با پیشرفت بخش اسلامی سریال، نگارش فصل دوم نیز تا پایان امسال آغاز شود.
ظاهراً بخش پایانی فصل اول به واقعه غدیر اختصاص دارد؟
بله، پایان خوش سریال در همین نقطه قرار گرفته است. از ابتدا یکی از دغدغههای سازمان صداوسیما پرداختن به واقعه غدیر بود. یادم هست آقای میرباقری به رئیس سازمان گفتند که خود را مدیون غدیر و امیرالمؤمنین(ع) میدانند و تمایل دارند دو یا سه قسمت از سریال را به این واقعه اختصاص دهند و حق آن را تا حد امکان ادا کنند.
شخصیت حضرت علی(ع) نیز در داستان نمایش داده میشود؟
حتماً. سلمان در این روایت طولانی و پرفراز و نشیب، زمانی که به امیرالمؤمنین(ع) میرسد، به آرامش میرسد. به تعبیر آقای میرباقری، سلمان در آن نقطه از زندگی خود به سکون و آرامش حقیقی دست پیدا میکند.
آیا چهره حضرت علی(ع) را در سریال نورانی میبینیم؟
هنوز به آن مرحله نرسیدهایم که درباره شیوه نمایش صحبت کنیم. اما آقای میرباقری در این زمینه تجربه و مهارت ویژهای دارند و مطمئن هستم که حق مطلب را ادا خواهند کرد.
از ابتدا قرار بود داستان در همین نقطه به پایان برسد؟
خیر. در مقطعی قرار بود سریال تا رحلت پیامبر اسلام(ص) ادامه پیدا کند، اما در نهایت جمعبندی این شد که فصل اول با واقعه غدیر و یک پایان خوش به پایان برسد.
دقیقتر بگویید مخاطبان در سریال «سلمان فارسی» کاخها و بناهای مربوط به کدام دورهها و پادشاهان را خواهند دید؟
اگر بخواهیم مجموعه معماریهای سریال را بهصورت خلاصه معرفی کنیم، دو بخش اصلی داریم؛ شهر «جی» و شهر «تیسفون». البته بخشهای دیگری نیز وجود دارد اما مهمترین مجموعههای معماری ما در این دو بخش قرار دارند.
شهر «جی» زادگاه، محل تربیت و دوران رشد حضرت سلمان فارسی است. در این بخش یک مجموعه مرکزی شهری به نام «ماربین» طراحی و ساخته شده که شامل دیوانخانه، آتشکده، سربازخانه، میدان مشق، مدرسه، بیمارستان، درمانگاه، زندان و مجموعهای گسترده از فضاهای شهری است. این مجموعه بسیار باشکوه است و علاوه بر آن، بازار و بخشهای پیرامونی شهر نیز ساخته شدهاند.
بخش دیگر شهر «تیسفون» است که از طاق کسری و مدائن آغاز میشود و شامل مجموعهای از کاخها از جمله کاخ قباد، کاخ ملکمادر، گذرگاهها، بازارها و حتی تماشاخانههاست.
در کنار شهر تیسفون، بنای کاروانسرای مرمر را نیز داریم که فیلمبرداری آن در فصل اول به پایان رسیده است. این بنا نیز از نظر زیبایی و جذابیت بصری ویژگیهای خاصی دارد و احتمالاً مردم بخشی از پشتصحنههای آن را دیدهاند.
پرونده فصل بیزانس به طور کامل بسته شده است؟
بله. ما در واقع از بیزانس شروع کردیم و فصل میانی سریال را با این بخش آغاز کردیم. این دوره بخش مهمی از سیر و سفر حضرت سلمان فارسی را روایت میکند. سلمان از شهر جی به سمت تیسفون، شامات و سپس روم شرقی حرکت میکند. او در جستوجوی حقیقت است و آنچه میتوان «هفت شهر عشق» نامید را در این مسیر پشت سر میگذارد.
در نهایت به او توصیه میشود که آن موعودی که در جستوجوی اوست در شبهجزیره عربستان قرار دارد و به همین دلیل مسیر خود را به سمت آن سرزمین ادامه میدهد.
بخش بیزانس را در ارمنستان فیلمبرداری کردید، درست است؟
پیش از آغاز پروژه، بازدیدهای گستردهای از لوکیشنهای مختلف انجام دادیم. کشورهایی مانند مراکش، تونس، ترکیه، ارمنستان و گرجستان از جمله گزینههایی بودند که مورد بررسی قرار گرفتند.
در میان این کشورها، ترکیه از نظر نزدیکی معماریها و بناها به فضای مورد نیاز بیزانس، مناسبترین گزینه بود. حتی بازدیدهای لوکیشن انجام شد و برنامهریزیهای تولید نیز صورت گرفت. قرار بود پس از آغاز کار در شهداد کرمان، در ابتدای سال ۱۳۹۹ برای فیلمبرداری بخش بیزانس به ترکیه برویم.
اما همزمان با شیوع کرونا مواجه شدیم. در ابتدا تصور میکردیم این شرایط دو یا سه ماه بیشتر طول نکشد و سپس بتوانیم کار را در ترکیه آغاز کنیم، اما این اتفاق رخ نداد و عملاً امکان اجرای برنامه فراهم نشد.
در نهایت بخشی از فیلمبرداری در ارمنستان انجام شد، زیرا ساخت برخی بناهای آن دوره از نظر اقتصادی مقرونبهصرفه نبود یا ارزش آن را نداشت که برای آینده سینمای ایران ساختوساز گستردهای برای آنها انجام شود. به همین دلیل از مجموعههای آماده موجود در ارمنستان استفاده کردیم.
یعنی در ارمنستان ساختوسازی انجام ندادید؟
خیر. از مجموعه کلیساها و معماریهای تاریخی آن دوره که پیشتر بازدید و بررسی شده بودند استفاده کردیم و فیلمبرداری در همان فضاها انجام شد.
سلمان هم نماد ایرانی بودن ماست و هم نماد مسلمان بودن؛ به نوعی محل تلاقی این دو هویت است. آیا این موضوع در قصه سریال نیز دیده میشود؟
سلمان نماد خرد در صدر اسلام است، همانگونه که میدانید، او یکی از شخصیتهای والامقام و ارزشمند صدر اسلام به شمار میرود و برادران اهل سنت نیز با احترام و تکریم فراوان از ایشان یاد میکنند. نگاه سلمان، نگاهی عالمانه و خردمندانه است و جایگاه او در میان اهل بیت(ع) نیز زبانزد است.
روایتهای متعددی درباره ارتباط نزدیک سلمان با اهل بیت(ع) وجود دارد. برای مثال نقل شده است که روزی به منزل حضرت زهرا(س) رفت و مشاهده کرد که ایشان مشغول آرد کردن گندم هستند. سلمان پیشنهاد میکند که این کار را به جای ایشان انجام دهد، اما حضرت زهرا(س) میفرمایند طبق سفارش پیامبر اکرم(ص)، کارهای خانه یک روز بر عهده ایشان و روز دیگر بر عهده فضه کنیز ایشان است و آن روز نوبت خودشان بوده است. سلمان نیز با فروتنی میگوید که او بردهای بوده که آزاد شده و اجازه دهند این کار را انجام دهد. این روایت بعدها برای امیرالمؤمنین علی(ع) نیز نقل میشود.
در سریال «سلمان فارسی» و با نگاه آقای میرباقری، تلاش شده است تصویری خردمندانه از صدر اسلام ارائه شود. برخلاف فیلم محمد رسولالله ساخته مصطفی عقاد که بیشتر بر جنگها و درگیریها تمرکز دارد، در این مجموعه بر جنبههای فکری، فرهنگی و تمدنی اسلام تاکید شده است.
متأسفانه در جهان غرب نوعی اسلامگریزی و اسلامستیزی وجود دارد و طبیعی است که برخی جریانها تمایل چندانی به نمایش چهرهای خردمندانه، رأفتمحور و تمدنی از اسلام نداشته باشند. تفاوت «سلمان فارسی» با بسیاری از آثاری که درباره صدر اسلام ساخته شدهاند، در همین نکته است. در این مجموعه کمتر به صحنههای جنگ و خشونت پرداخته میشود و بیشتر شاهد نگاه عقلانی و حکیمانه هستیم. این نگاه را در کنار وقایعی مانند جنگ خیبر و جنگ خندق مشاهده خواهیم کرد.
یعنی در واقع روایت یک شیعه ایرانی از ماجرای صدر اسلام را به تصویر میکشید؟
بله. ما همراه با حضرت سلمان وارد فضای صدر اسلام میشویم. از دریچه نگاه او پیامبر اکرم(ص)، یاران ایشان، مهاجران و انصار را میبینیم. نزدیکی سلمان به پیامبر(ص)، خرد و بینش او و همراهیاش با مهاجران و انصار را مشاهده میکنیم و در واقع با تجربه سلمان وارد این دوره تاریخی میشویم.
به همین دلیل فکر میکنید این مجموعه برای مخاطبان غیرمسلمان نیز جذاب باشد؟ آیا برای عرضه بینالمللی آن برنامهای دارید؟ برای مثال امکان تولید نسخه سینمایی نیز وجود دارد؟
قطعاً. آنچه امروز در قالب سریال «سلمان فارسی» در حال تولید است، محدود به یک نسخه نخواهد بود و آقای میرباقری نگاه گستردهتری برای بهرهبرداری از این پروژه دارند.
امروز نیاز داریم نسل جوان و نوجوان ما با تمدن ایران باستان آشنا شود. بخشی از آنچه امروز در موضوع هویت ملی و حتی در جلوههایی مانند دفاع مقدس مشاهده میکنیم، به مفهوم ایران و تمدن ایرانی بازمیگردد؛ موضوعی که شاید در آثار نمایشی کمتر به آن پرداخته شده باشد.
در سریال «سلمان فارسی» این موضوع به شکلی جدی دیده میشود. سلمان در قامت ایران بزرگ دیده میشود؛ سلمان در قامت ایران متمدن دیده میشود؛ سلمان فرزند یکی از دو تمدن بزرگ جهان آن روزگار است. مخاطب در این سریال دوران پرورش، رشد، تربیت و شکلگیری شخصیت سلمان را در دل آن تمدن بزرگ مشاهده خواهد کرد و تعلق خاطر او به آن فرهنگ و تمدن را خواهد دید.
نظر شما